Back Home Up Next

 

Ocena kondycji ekonomiczno-finansowej wybranych firm w Polsce
przy wykorzystaniu analizy zagrożenia upadłością przedsiębiorstwa

 

W Polsce prognozowanie zagrożenia upadłością przedsiębiorstw jest zagadnieniem bardzo młodym. W czołówce krajów wykorzystujących techniki prognozowania bankructwa są głównie Stany Zjednoczone natomiast w Europie Zachodniej wzrost zainteresowania nimi był widoczny dopiero w latach osiemdziesiątych. Pierwsze badania w tym kierunku zostały przeprowadzone już na początku XX w. a ich prekursorami byli m.in. P. Fitz (1932), W.H. Beaver (1965) oraz E. Altmann (1968). Wydaje się, iż w związku z rozpoczętym na początku lat dziewięćdziesiątych procesem transformacji gospodarczej, prognozowanie zagrożenia upadłością przedsiębiorstw znajdzie również zastosowanie w Polsce. Większość tych metod umożliwia bowiem obiektywnie, w szybki sposób i bez ponoszenia wysokich kosztów zbadanie ogólnej kondycji przedsiębiorstwa. Na ich podstawie nie można jednak stwierdzić, co jest przyczyną określonego stanu. W celu uzyskania takiej odpowiedzi należałoby przeprowadzić kompleksową analizę ekonomiczną przedsiębiorstwa.

Przyczyny kryzysu polskich firm należy rozróżniać w dwóch przedziałach czasowych, tj. okres początku lat dziewięćdziesiątych (okres transformacji) i końca lat dziewięćdziesiątych. Pierwszy etap charakteryzuje się załamaniem dotychczasowych rynków zbytu, pojawieniem się na rynku konkurencyjnych produktów zagranicznych. W drugim etapie widoczne są bardziej klasyczne przyczyny kryzysu przedsiębiorstw, do których można zaliczyć brak kapitału, recesja, podrożenie odsetek bankowych lub też wzrost kosztów. Na szczególne zainteresowanie zasługują również specyficzne dla naszego regionu przyczyny słabości firm, wśród których na szczególną uwagę zasługuje łapówkarstwo. Okazuje się bowiem, że aż jedna trzecia firm, które zbankrutowały w naszej części Europy skończyła marnie z tego właśnie powodu. 

Metody badania zagrożenia upadłością przedsiębiorstw są instrumentem, który pozwala wcześnie wykryć pierwsze syndromy kryzysu w firmie. Zastosowane w warunkach amerykańskich modele charakteryzują się wysoką skutecznością lecz nie można w sposób bezpośredni zastosować tych modeli w polskich realiach. Wynika to choćby z jednej przyczyny wynikającej z podstawowej zasady statystycznej mówiącej, iż modele zaprognozowane na podstawie informacji pochodzących z określonej pierwotnej próby badawczej sprawdzają się, przy badaniu jednostek zbliżonych w stosunku do tej grupy, na podstawie której zbudowano model. Przedsiębiorstw polskich nie można zaś uznać za grupę względnie homogeniczną w stosunku do przedsiębiorstw amerykańskich. Na tej podstawie rozpoczęto próby poszukiwania modelu, który byłby skuteczny w warunkach polskich. Jednymi z pierwszych jego twórców stali się J. Gajdka i D. Stos, którzy wspólnie na bazie modelu Altmana opracowali dwa modele wykazujące 82,5% i 93% skuteczność. Badania w zakresie prognozowania bankructwa przeprowadzali również K. Michaluk[1], D. Wędzki[2], A. Hołda[3], S. Sojak i J. Stawicki[4].

Prezentowana praca składa się z trzech rozdziałów, poprzedzonych wstępem i podsumowanych zakończeniem. W pierwszym rozdziale zostaną opisane przyczyny kryzysu przedsiębiorstw w Polsce, które będą poddane porównaniu z przyczynami upadłości firm w krajach rozwiniętych. Drugi rozdział przedstawia metody analizy wypłacalności i ujawniania objawów informujących o zagrożeniu upadłością firmy. W głównej mierze zostały przedstawione w nim modele przystosowane do warunków gospodarki polskiej bazujące na wielowymiarowej analizie dyskryminacyjnej. Tego typu modele  mają znaczną przewagę nad modelami jednowymiarowymi bowiem uwzględniają wpływ wielu zmiennych oraz dodatkowo pozwalają wyznaczyć wagi, które przypisuje się tym zmiennym. W rozdziale trzecim poddano analizie spółki sektora farmaceutycznego notowane na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych tj. Polfa Kutno i Jelfa przy wykorzystaniu wielowymiarowych modeli. Wybrane firmy znajdują się w pierwszej piątce krajowych wytwórców leków. Ponieważ wykorzystywana analiza może być traktowana jako element analizy fundamentalnej przedsiębiorstw, pomoże ona w podjęciu odpowiednich długoterminowych decyzji inwestycyjnych potencjalnym inwestorom giełdowym. W analizowanym okresie 1997 – 2002 będzie można zauważyć zmiany koniunkturalne zachodzące na rynku farmaceutyków, ocenić stopień prawdopodobieństwa zagrożenia upadłością oraz stwierdzić, czy sytuacja firm uległa pogorszeniu lub polepszeniu. Uzyskanie odpowiedzi na postawione pytania ma bezpośredni wpływ na kształtowanie się cen na rynku akcji. Każda informacja jest bowiem dyskontowana przez rynek, co objawia się natychmiastową zmianą kursu cen akcji.

 


[1]   K. Michluk, wyniki badań nad metodami przewidywania zagrożenia upadłością w warunkach polskich, Firma
     i Rynek nr 1/2 2001, s. 130-134

[2] D. Wędzki, Problem wykorzystania analizy wskaźnikowej do przewidywania upadłości polskich
     przedsiębiorstw – studium przypadków, Bank i Kredyt 5/2000, s. 54-61

[3]   A. Hołda, Prognozowanie bankructwa jednostki w warunkach gospodarki polskiej z wykorzystaniem funkcji
     dyskryminacyjnej ZH, Rachunkowość 5/2001, s. 306-310

[4] S. Sojak, J. Stawicki: Wykorzystanie metod taksonomicznych do oceny kondycji ekonomicznej
     przedsiębiorstw, pod. red. L. Bednarskiego: Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, tom 3 (59), Warszawa
     2001, s. 56-67